EBITDA vs. netto inkomen: wat is het verschil en wanneer gebruik je welke definitie?

EBITDA en netto inkomen behoren tot de meestgebruikte financiële cijfers om inzicht te krijgen in de financiële prestaties van een onderneming. Toch worden deze begrippen vaak door elkaar gehaald. Wat is precies het verschil tussen EBITDA en netto inkomen en wanneer gebruik je welke?

Wat is EBITDA?

EBITDA staat voor earnings before interest, taxes, depreciation and amortization, oftewel: winst vóór rente, belastingen, afschrijvingen en amortisatie. Het is een veelgebruikte maatstaf om de operationele winstgevendheid van een bedrijf te beoordelen, los van financieringsstructuur en boekhoudkundige keuzes.

EBITDA helpt ondernemers, investeerders en financiers om beter te vergelijken hoe efficiënt bedrijven opereren. Hieronder lichten we de afzonderlijke onderdelen toe:

Earnings / winst

Binnen EBITDA staat earnings voor de opbrengsten van een onderneming minus de directe kosten van verkochte goederen (cost of goods sold, COGS) en operationele overheadkosten.

COGS omvat kosten die direct samenhangen met het verkopen van producten of diensten, zoals:

• inkoop van voorraad
• grondstoffen
• productielonen

Overheadkosten zijn indirecte bedrijfskosten, zoals:

• huur van een winkelpand of kantoor
• webhosting en software
• verzekeringen

Interest / rente

Rente zijn de kosten die je betaalt voor het lenen van geld bij een bank of andere financier. Deze kosten komen boven op de aflossing van de hoofdsom van een lening en worden meestal over meerdere jaren gespreid. Omdat rentelasten afhankelijk zijn van hoe een bedrijf is gefinancierd, worden ze buiten EBITDA gehouden.

Depreciation / afschrijving

Afschrijving verwijst naar de vermindering van de waarde van materiële vaste activa in de loop van de tijd. Voorbeelden hiervan zijn:

• bedrijfswagens
• machines en apparatuur
• computers en inventaris

Deze activa slijten of verouderen, waardoor hun boekwaarde jaarlijks afneemt.

Taxes / belastingen

Belastingen verschillen per land, rechtsvorm en situatie. In Nederland betalen bedrijven onder andere vennootschapsbelasting, afhankelijk van de winst. Het exacte belastingbedrag hangt af van verschillende factoren, waaronder:

• de vestigingsplaats van het bedrijf
• waar producten of diensten worden verkocht
• het type onderneming
• mogelijke fiscale regelingen of aftrekposten

Omdat belastingen sterk variëren per situatie, worden ze niet meegenomen in EBITDA.

Amortization / amortisatie

Amortisatie is vergelijkbaar met afschrijving, maar geldt voor immateriële activa. Dit zijn niet-fysieke bezittingen met economische waarde, zoals:

• patenten
• auteursrechten
• software
• goodwill

Deze activa worden over hun verwachte gebruiksduur geleidelijk afgewaardeerd.

EBITDA-formule

De EBITDA van een onderneming kan op twee manieren worden berekend:

EBITDA = netto inkomen + rente + belastingen + afschrijvingen + amortisatie

EBITDA = operationeel resultaat + afschrijvingen + amortisatie

De eerste formule vertrekt vanuit het netto inkomen, dat in de volgende sectie wordt toegelicht. De tweede formule gebruikt het operationeel resultaat, ook wel operationele winst genoemd.

Het operationeel resultaat is de winst die overblijft nadat alle operationele kosten zijn afgetrokken, zoals huur van een winkelpand, energiekosten, softwareabonnementen en verzekeringen. Kosten voor rente, belastingen en afschrijvingen worden hierbij nog niet meegenomen.

Wat is netto inkomen?

Netto inkomen, ook wel nettowinst, is het bedrag dat een onderneming overhoudt nadat alle kosten en belastingen zijn betaald. Het wordt berekend door de totale omzet te verminderen met alle uitgaven, waaronder:

• kostprijs van verkochte goederen (COGS)
• operationele kosten
• rentelasten
• belastingen

Netto inkomen is de laatste regel van de winst- en verliesrekening en wordt daarom vaak de bottom line genoemd. Een hoog netto inkomen wijst erop dat een bedrijf gezond is geprijsd, zijn kosten onder controle heeft en winstgevend opereert.

De formule voor netto inkomen luidt:

Netto inkomen = totale omzet – totale kosten

Voorbeeld

Stel dat een bedrijf een omzet van €100.000 behaalt en €80.000 aan totale kosten maakt. Het netto inkomen bedraagt dan €20.000.

Nettowinstmarge

Netto inkomen als percentage van de omzet wordt de nettowinstmarge genoemd. Deze marge helpt om te beoordelen of het netto resultaat voldoende is binnen het bredere financiële plaatje van een onderneming.

Als vuistregel geldt:

• minder dan 10%: lage winstgevendheid
• tussen 10% en 20%: gemiddeld tot goed
• meer dan 20%: zeer sterk

Let op: wat een goede nettowinstmarge is, verschilt per sector.

EBITDA vs. netto inkomen

EBITDA en netto inkomen hebben zowel overeenkomsten als belangrijke verschillen:

Overeenkomsten

• Winstmeting: Beide kengetallen meten de verdiensten van een onderneming en houden rekening met de kostprijs van verkochte goederen (COGS).
• Waardering: Zowel EBITDA als netto inkomen worden gebruikt door investeerders en financiers om de waarde en groeipotentie van een bedrijf te beoordelen. 
• Gebruik in de praktijk: Beide cijfers zijn gangbaar in financiële analyses en worden berekend met algemeen gebruikte formules.

Verschillen

• Nauwkeurigheid: EBITDA laat zien hoeveel een bedrijf verdient uit zijn kernactiviteiten, zonder rekening te houden met rente, belastingen en afschrijvingen. Netto inkomen neemt al deze kosten wél mee en geeft daardoor een nauwkeuriger beeld van de daadwerkelijke winstgevendheid. Een hoge EBITDA kan misleidend zijn als een bedrijf veel niet-operationele kosten heeft, zoals hoge rentelasten.
• Inzicht in prestaties: EBITDA is vooral geschikt om operationele prestaties en cashflow te analyseren. Netto inkomen laat zien wat er daadwerkelijk onder de streep overblijft en geeft een vollediger beeld van de financiële gezondheid.
• Regelgeving: Netto inkomen is een officieel financieel kengetal en moet worden berekend volgens geldende boekhoudregels. EBITDA is geen wettelijk vastgelegd begrip, waardoor bedrijven meer vrijheid hebben in de samenstelling ervan. Dit gebrek aan standaardisatie kan het lastiger maken om EBITDA-cijfers tussen verschillende ondernemingen te vergelijken.

Voordelen van EBITDA

EBITDA wordt vaak gebruikt om de operationele prestaties van een bedrijf te analyseren. Enkele praktische voordelen zijn:

Betere indicator van kasstroom

Omdat EBITDA wordt berekend vóór niet-kasuitgaven, zoals afschrijvingen en amortisatie, geeft het een duidelijker beeld van het vermogen van een onderneming om daadwerkelijk cash te genereren. Voor financiële analisten, investeerders en kredietverstrekkers maakt dit EBITDA vaak een meer geschikte maatstaf dan netto inkomen om de kernactiviteiten van een bedrijf te beoordelen.

Eenvoudig te berekenen en interpreteren

EBITDA is relatief eenvoudig te berekenen. Je vertrekt vanuit het netto inkomen en telt rente, belastingen, afschrijvingen en amortisatie erbij op, zoals de formules hierboven laten zien. Ook de interpretatie is overzichtelijk, want een hogere EBITDA duidt in principe op betere operationele prestaties. In tegenstelling tot netto inkomen hoef je EBITDA niet eerst om te rekenen naar een percentage om een basisinzicht te krijgen.

Maakt vergelijken van bedrijven simpeler

EBITDA elimineert factoren die per bedrijf sterk kunnen verschillen, zoals belastingtarieven, financieringsstructuren en de boekwaarde van activa. Hierdoor is EBITDA een veelgebruikte maatstaf om bedrijven binnen dezelfde sector met elkaar te vergelijken.

Nadelen van EBITDA

Ondanks de populariteit kent EBITDA ook duidelijke beperkingen:

Negeert belangrijke kosten en risico’s

EBITDA focust op basiswinstgevendheid en houdt geen rekening met kapitaalinvesteringen, die aanzienlijk kunnen zijn. Hierdoor kan het beeld ontstaan dat een onderneming financieel sterker is dan in werkelijkheid, terwijl structurele kosten of schulden buiten beschouwing blijven.

Geen erkende boekhoudkundige term

EBITDA is geen officieel erkend begrip binnen algemeen aanvaarde boekhoudregels. Bedrijven hebben daardoor meer vrijheid in hoe zij EBITDA berekenen, wat ruimte laat voor interpretatie en mogelijk manipulatie.

Geeft een vertekend beeld van liquiditeit

Een hoge EBITDA betekent niet automatisch dat een bedrijf veel financiële ruimte heeft. Belastingen, rentebetalingen en aflossingen kunnen een groot deel van de beschikbare cash opslokken. EBITDA laat deze verplichtingen buiten beschouwing en geeft daarom geen volledig beeld van de liquiditeit.

Voordelen van netto inkomen

Netto inkomen is een klassieke maatstaf voor financiële gezondheid en heeft enkele duidelijke voordelen:

Geeft een volledig financieel beeld

Omdat netto inkomen alle kosten en verplichtingen meeneemt, laat het zien wat een bedrijf daadwerkelijk overhoudt. Het biedt daarmee een realistischer beeld van winstgevendheid en liquiditeit dan EBITDA.

Erkende boekhoudkundige term

Netto inkomen wordt berekend volgens geldende boekhoudstandaarden. Dit beperkt de interpretatieruimte en vergroot de vergelijkbaarheid tussen bedrijven, vooral bij publieke ondernemingen.

Relevant voor aandeelhouders

Netto inkomen wordt gebruikt bij het berekenen van winst per aandeel en vormt de basis voor dividenduitkeringen. Voor investeerders is het daarom een belangrijke indicator voor aandeelhouderswaarde.

Nadelen van netto inkomen

Ook netto inkomen kent beperkingen:

Lastiger te interpreteren

Om netto inkomen goed te beoordelen, moet het worden geplaatst in verhouding tot de omzet. Dit vereist aanvullende berekeningen, zoals de nettowinstmarge. EBITDA is in dat opzicht eenvoudiger, omdat het direct een absoluut bedrag oplevert.

Gevoelig voor incidentele gebeurtenissen

Eenmalige gebeurtenissen, zoals de verkoop van een groot bedrijfsmiddel of een tijdelijke sluiting door overmacht, kunnen het netto inkomen tijdelijk vertekenen. Hierdoor weerspiegelt het cijfer niet altijd de structurele winstgevendheid.

Minder geschikt voor sectorvergelijkingen

Omdat netto inkomen sterk wordt beïnvloed door belastingen en financieringskosten, is het minder geschikt om bedrijven met verschillende kapitaalstructuren onderling te vergelijken. Dit kan het lastiger maken om operationele prestaties objectief naast elkaar te leggen.